Logowanie






Hasło?
Konto? Zarejestruj się!

G A L E R I A

Odwiedza nas 5 gości
Grudzi�dz
Start arrow O Grudziądzu arrow Historia miasta arrow Historia Grudziądza
Historia Grudziądza Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu
09.05.2003.
Spis treści
Historia Grudziądza
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Strona 5
Grudziądz jest miastem położonym na prawym brzegu doliny Wisły, która w okolicach miasta wykazuje znaczne rozszerzenie. Tak zwany Basen Grudziądzki (Kotlina Grudziądzka) jest podzielony przez Wisłę na dwie nierówne części. Na północy i na południowym zachodzie łączy się on z obecną doliną rzeki. Na prawym brzegu Wisły znajdują się dwie wyspy meandrowe (wyspy wysoczyznowe), tak zwane Kępy: Forteczna i Strzemięcińska, między którymi rozłożyło się miasto Grudziądz. Najwyższe wzniesienie na południe od Osy tworzy Kępa Forteczna (86,1 m n.p.m.), której najbardziej na południe wysunięte ramię nosi nazwę Góry Zamkowej. Po lewej stronie Wisły wznosi się trzecia wyspa wysoczyznowa-tzw. Kępa Górnej Grupy (77,3 m n.p.m.). Od strony Wisły zbocze Kępy Fortecznej jest bardzo strome i tylko wschodni jej brzeg jest stosunkowo łagodny, o znacznym stopniu zdenunowania, co ułatwiło rozwój osadnictwa na tym terenie, a zwłaszcza u podnóża Góry Zamkowej. Przedłużeniem Kępy Fortecznej jest Kępa Strzemięcińska (79,3 m n.p.m.). Teren między kępami na prawym brzegu Wisły, zajęty jest przez zabudowania miejskie, tworzy jak gdyby garb, wznoszący się ponad dno Basenu, do niedawna jeszcze wskutek podmokłości mało dostępnego i hamującego w przeszłości rozwój miasta w tym kierunku. Po stronie wschodniej teren obniża się, tworząc rozległe tereny łąkowe, również do niedawna o charakterze podmokłym. Pierwsze ślady bytności ludzi odkryto na terenie Grudziądza-Mniszka. Kolejne pozostałości obecności człowieka na opisywanym terenie, pochodzą z mezolitu-środkowej epoki kamienia. Znalezione obiekty należą w znacznej mierze do kultury chojnicko-pieńkowskiej. W okresie neolitu, gdy ludność przeszła od gospodarki zbieracko-łowieckiej do rolnictwa kopieniaczego, na ziemi chełmińskiej mieszkali przedstawiciele kultury ceramiki wstęgowej rytej i ceramiki wstęgowej kłutej. Około 3500-3200 lat p.n.e. Pojawili się osadnicy należący do kultury pucharów lejkowatych. U schyłku neolitu na tym obszarze żyła ludność kultur amfor kulistych oraz ceramiki sznurowej, znana ze stanowisk archeologicznych w Grudziądzu-Mniszku, Wichorzu i Łasinie. Na początku epoki żelaza, w okresie halsztackim dotarły na ziemię chełmińską wpływy kultury pomorskiej. W okresie późnolateńskim i wpływów rzymskich ziemię chełmińską objęła kultura wenedzka. Znane są aż trzy cmentarzyska z tego okresu-w Grudziądzu, Maruszy i Rządzu. Najprawdopodobniej na terenie tej ostatniej osady istniał ośrodek metalurgii żelaza. Procesy osadnicze wówczas zapoczątkowane odznaczały się ciągłością, doprowadzając w VII-VIII wieku do pojawienia się osad i pierwszych grodów.

Pierwsza wzmianka źródłowa o Grudziądzu pochodzi z transumowanego dokumentu Bolesława Śmiałego dla klasztoru Benedyktynów w Mogilnie, pochodzącego z roku 1065. Castrum Grudomzch występuje tam jako jeden z grodów, w których klasztor mogileński ma prawo poboru dziesięciny. Fakt ten wskazuje, że wczesnofeudalna monarchia Piastów wykorzystała obronne położenie Góry Zamkowej do budowy grodu warownego, którego celem była kontrola przeprawy przez Wisłę. Gród ten wszedł później w skład kasztelanii pierwszych Piastów i pełnił istotną rolę w widłach Wisły i Osy, czyli na północnych rubieżach ówczesnego państwa polskiego. Wokół grodu zaczęła się rozwijać osada przygrodowa, w której skupiała się drobna wytwórczość i handel. Nazwa miasta przez wieki pozostaje zagadką dla historyków i językoznawców. Pisownia średniowieczna nie jest, bowiem jednolita. Pierwotnie wywodzono brzmienie nazwy Grudziądz od pruskiego określenia Graudingas, co oznaczało budynek (gród) stojący na grudzie, tj. na wysokim brzegu rzeki. Inne źródła wywodzą nazwę miasta od polskiej Grudzienicy, którą osadnicy niemieccy zaadaptowali do własnego systemu fonetycznego (Graudenz). Najbardziej prawdopodobna jest najprostsza etymologia, wywodząca nazwę Grudziądz od wyrazu gruda, oznaczającego bryłę twardej ziemi lub skupisko kamieni. Teorię tę potwierdza również fakt, iż Kępa Forteczna wraz z Górą Zamkową mają postać grudy twardej ziemi. W tak zwanym dokumencie łowieckim z 5 sierpnia 1222 r., w którym Konrad, książę mazowiecki, podarował biskupowi pruskiemu Chrystianowi szereg grodów i wsi w ziemi chełmińskiej, wśród których wymieniony jest również quondam castra Grudenz. Celem Konrada było dostarczenie Chrystianowi podstawy materialnej do jego misji w Prusach. Fakt ten również usankcjonowało papiestwo (18 kwietnia 1223 r.), wzywając świat chrześcijański do krucjaty przeciwko pogańskim Prusom oraz mianując Chrystiana misyjnym biskupem Prus, którego jedną z siedzib był właśnie Grudziądz. Określenie quondam castrum wskazuje, że istniejący dotąd gród uległ zniszczeniu w wyniku najazdów pruskich. W roku 1231 Krzyżacy przejęli gród wraz z otaczającą go osadą, podejmując jednocześnie starania dyplomatyczne w celu wyeliminowania konkurencji biskupa pruskiego na terytorium ziemi chełmińskiej i w Prusach. Pisane dzieje Grudziądza są uchwytne od roku 1222 r. i posiadają związek z misją pruską biskupa Chrystiana. Jako miasto Grudziądz pojawia się w przywileju lokacyjnym na prawie chełmińskim, wystawionym dla Grudziądza przez Meinharda z Kwerfurtu, mistrza krajowego w Prusach. Wg tradycji dokument wystawiony został 18 czerwca 1291 r. Wg źródła historycznego miało to miejsce przed czternastymi Kalendami lipca 1290 r., czyli 18 lipca.



Zmieniony ( 19.11.2007. )
 
Komentarze (1 postów)
Marek
Historia Grudziądza
Dec 06 2009 17:06:12
To wątek dyskusji o artykule: Historia Grudziądza

Bibliografia przydatna do poznania dziejów Grudziądza w XIII-XVIII w.

1. Akta Budowlane Grudziądza, teczka: odbudowa kościoła p.w. św. Mikołaja, Archiwum Państwowe w Toruniu.
2. Antkowiak W., Lamparski P., Zamki i straznice krzyżackie ziemi chełmińskiej, Toruń 1999.
3. Arszyński M., Z badań nad zamkiem pokrzyżackim w Radzynie. Rocznik Grudziądzki 1961 T.2.
4. Baczkowski K., Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370-1506). Pieszczachowicz J. [red.],Wielka Historia Polski T. 3, Kraków 1999.
5. Białoskórska K., Święty Chrystian primus episcopus Prussiae i jego misyjne biskupstwo. Kilka uwag o perspektywach i potrzebie dalszych badań. Redaktor K. Zielińska-Melkowska . Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne z II Sympozjum, Grudziądz 2002.
6. Bielski M., Rezmer W., Bitwy na Pomorzu. Szkice z dziejów militarnych Pomorza Nadwiślańskiego (1109-1945), Gdańsk 1993.
7. Bieniak J., Studia nad dziejami ziemi chełmińskiej w okresie piastowskim. Rocznik Grudziądzki 1970 T. 5-6.
8. Biskup M., Rozwój przestrzenny Grudziądza. Rocznik Grudziądzki 1960 [T.1.].
9. Błachnio J., Z przeszłości Grudziądza, opis zabytków. Grudziądz. Przewodnik, Grudziądz 1961.
10. Bogusz W., Zarys historii architektury. Dokumentacja budowlana 2. Podręcznik dla techników, Warszawa 2005.
11. Boguwolski R., Kurzyńska M., Archeologia północnej części ziemi chełmińskiej, Grudziądz 2001.
12. Boguwolski R., Region Grudziądza w pradziejach i wczesnym średniowieczu. Danielewicz J. [red.]., Dzieje Grudziądza, Grudziądz 1992.
13. Boguwolski R., Zamek konwentualny w Grudziądzu. Kalendarz Grudziądzki 2008.
14. Bonczkowski J., Panter M., Księga Łąkowa z pierwszej polowy XVIII wieku, cz. I. Rocznik Grudziądzki 2007 T. 17.
15. Bujakowski D., Ingram J., Szajerka M, Grudziądz ? nieznana karta w dziejach cystersów. D. A. Dekański, O. Bernard Adam Grenz O. Cist, A. Słyszewska, A.M. Wyrwa [red.], Pelplin 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Kulturotwórcza rola cystersów na Kociewiu, Pelplin ? Tczew 2002.
16. Buśko C., Wleńskie kościoły św. Jadwigi. Księga Jadwiżańska, Wrocław 1995
17. Cackowski S., [ed.], Inwentarz starostwa grudziądzkiego z roku 1603 oraz rejestr dochodów z lat 1601-1603, Grudziądz 1965.
18. Chęć A., Gdanisko zamku w Grudziądzu. Rocznik Grudziądzki 2005 T. 16.
19. Chmielewski E., Wajler A., 100 lat Wodociągów w Grudziądzu. 1899-1999, Grudziądz 1999.
20. Choińska-Bochdan E., Gniew w świetle badań archeologicznych, Gdańsk 1994,
21. Chrzanowski, Kornecki M. [red.], Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, województwo bydgoskie , powiat grudziądzki, T.11, z. 7, Warszawa 1974.
22. Chudziakowa J., Kilka uwag na temat metod i podstaw datowania architektury murowanej. Archaelogia Historica Polona. Źródła archeologiczne i ich treści 2000 T. 8.
23. Czacharowski A. [red.], Atlas Historyczny Miast Polskich, Chełmno, t. I, z. 3, Toruń 1999.
24. Czacharowski A. [red.], Atlas Historyczny Miast Polskich,t.1, Prusy Królewskie, Grudziądz. Opracowanie historyczne: W. Sieradzan; opracowania kartograficzne: Z. Kozieł, Toruń 1997.
25. Czapla B., [Ed.] ,Visitationes episcopatus Culmensis Andrea Olszowski Culmensi et Pomesaniae episcopo a. 1667-72 factae, Fontes, t. 6-10, Toruń 1903-06.
26. Diest-Koerber von N., Meißner G., Schuch H. J., Die Stadt und der Landkreis Graudenz aus sieben Jahhunderten deutscher Geschichte, Osnabrück 1976.
27. Dobosz J., Wyrwa A. M., Działalność gospodarcza cystersów na ziemiach polskich ? zarys problemu. A. M. Wyrwa, J. Strzelczyk, K. Kaczmarek [red.], Monasticon Cisterciense Poloniae, Poznań 1999, T. 1.
28. Drozdowska J., [opr.], Grudziądz. Widoki miasta. Ansichten der Stadt, Grudziądz 2001.
29. Drozdowski E., Kopczyński S., Środowisko geograficzne regionu grudziądzkiego, J. Danielewicz [red.], Dzieje Grudziądza, Grudziądz 1992.
30. Dumała K., Mosty kamienne. Sztuka przeszłości. B. Wierzbicka [red.], Mosty ? dzieła sztuki i inżynierii. Zabytki. Materiały z sesji naukowej Warszawa, 25-26 maja 2000, Warszawa 2001.
31. Dumnicki J., Spichrze polskie, Warszawa 1987.
32. ks. Fankidejski [J.], Utracone kościoły i kaplice w dziejszej dyecezyi chełmińskiej, Pelplin 1880.
33. Fricke E., Graudenz und Feste Courbiere. Fűhrer mit geschichtlichen Darstellungen, Graudenz 1941.
34. Froelich X., Geschichte des Graudenzer Kreißes, [t. I], Graudenz, 1868.
35. Froelich X., Góra Zamkowa w Grudziądzu w szczególności powstanie i mieszkańcy byłego zamku, jego upadek i zniszczenie, [J. Hinz, P. Grochowski tłum. z j. niem.], Grudziądz 2002.
36. Froelich X., Geschichte des Graudenzer Kreisses [Historia powiatu grudziądzkiego], Graudenz 1868. Tłumaczenie z oryginału A. Wolnikowski. Rękopis tłumaczenia polskiego pośmiertnie przygotował w formie drukowanej M. Szajerka .
37. Frycz J., Gotycka architektura Torunia. J. Poklewski [red.], Sztuka Torunia i ziemi chełmińskiej 1233-1815. Materiały sesji naukowej zorganizowanej dla uczczenia jubileuszu 750-lecia Torunia w dniach 18-20 IV 1983 r., Warszawa ? Poznań ? Toruń 1986.
38. Frycz J., Układ urbanistyczny i architektura Grudziądza. Rocznik Grudziądzki, [t.1]: 1960.
39. Gieysztor A., Rosłanowski T., [red.], Miasta doby feudalnej w Europie środkowo ? wschodniej. Przemiany społeczne a układy przestrzenne, Warszawa ? Poznań Toruń 1976.
40. Górski K, Krótkie dzieje Prus Wschodnich, Warszawa 1946.
41. Grochowski P., Grudziądz miastem Chrystiana? Próba identyfikacji posiadłości. D.A. Dekański. O.B.A. Grenz O.Cist. A. Słyszewska, A.M. Wyrwa [red.], Pelplin. 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Kulturotwórcza rola cystersów na Kociewiu, Pelplin ? Tczew 2002.
42. Gruszecki A., Guranowska-Gruszecka K. i Szerszeń J., Propozycja metody sporządzania miejscowych planów szczegółowych dla obszarów o wartościach kulturowych na przykładzie śródmieścia Grudziądza. Ochrona Zabytków 1980, nr 1.
43. Gzyło M., Furta dawnego klasztoru p.p. benedyktynek. Rocznik Grudziądzki 1994 T. 11.
44. Haftka M., Uwagi w sprawie wczesnośredniowiecznego osadnictwa północnej Pomezanii i kwestia lokalizacji Santyra. Pomerania Antiqua, T.4.
45. Haftka M., Zamki krzyżackie. Szkice z dziejów, Malbork ? Płock 1999.
46. Hendler A., Grudziądz. Przewodnik turystyczny, Grudziądz 1937.
47. Ihnatowicz I., Mączak A., Zientara B., Z. Landau, Dzieje gospodarcze Polski do 1939 r., Warszawa 1965.
48. Ihnatowicz I., Mączak A., Zientara B., Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, Warszawa 1979.
49. Jacobi H., Die Ausgrabungsergebnisse der Deutschordensburgen Graudenz und Roggenhausen. Bonn, 1996.
50. Janiszewska-Mincer B., Grudziądz w latach 1064-1772. J. Danielewicz [red.], Dzieje Grudziądza, Grudziądz 1992
51. Jaslaw z Bratkowa w pracy Album jubileuszowy. Grunwald. Szkic historyczny, Poznań 1910.
52. Jóźwiak S., Centralne i terytorialne organy władzy zakonu krzyżackiego w Prusach w latach 1228-1410. Rozwój ? Przekształcenia - Kompetencje, Toruń 2001.
53. Kaczmarek K., Średniowieczne Collegium Augustianum w Grudziądzu. Kilka słów o uniwersytecie, którego nigdy nie było. Rocznik Grudziądzki 2003 T. 15.
54. Kajzer L. [red.], Kołodziejski S., J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001.
55. Kalamarska M. [red.], Tekst Miller K. (historia Grudziądza), Grudziądz miasto nad Wisłą, 2004.
56. Kamiński H., Średniowieczna Brama. Spotkania z Zabytkami 2000, nr 1.
57. Karbowiak A., Dzieje wychowania i szkół w Polsce w wiekach średnich. Część pierwsza od 966 do 1363 r., Petersburg 1898.
58. Koch W., _style_ w architekturze. Arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne, Warszawa 1996.
59. Krantz ? Domasłowska L., Katedra i zamek w Kwidzynie jako założenie obronne. Folia Fromborcensina 1992 R.1, nr 1.
60. Kruszelnicka J., Portret Anny Nadolskiej na tle portretów wodzów polskich w sztuce, Rocznik Grudziądzki 1998 T. 13.
61. Krzyś J. [opr.], Lustracja starostwa grudziądzkiego w 1765 roku na podstawie rękopisu Biblioteki Miejskiej w Grudziądzu. Sygnatura oryginału 4.710/W. Maszynopis przechowywany w czytelni naukowej Biblioteki Miejskiej im. W. Kulerskiego w Grudziądzu.
62. Krzyś J., Militarna przeszłość Grudziądza, Grudziądz 2002.
63. Krzyś, Oblężenie Grudziądza w 1659 roku. Rocznik Grudziądzki 1985 T. 9.
64. Kucharczyk B. R., Grudziądz i okolice na starej karcie pocztowej, Grudziądz 2006 r.
65. Kucharczyk B. R., Grudziądz i okolice na starej karcie pocztowej, T. 2. Grudziądz 2006 r.
66. Kucharczyk B. R., Grudziądz i okolice na starej karcie pocztowej, T. 3. Grudziądz 2007 r.
67. ks. Kujot S., Dzieje Prus Królewskich, Część I. Do roku 1309. Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Rocznik 20 ? 21, T.1.
68. Kurzyńska M., Wyniki nadzorów archeologicznych prowadzonych na terenie Grudziądza. Rocznik Grudziądzki 2001 T. 14.
69. Kurzyńska M., Wyniki badań archeologicznych przeprowadzonych w Grudziądzu w 2000 r. w kwartale pomiędzy ulicą Spichrzową/Pańską/Wodną/Poprzeczną. Rocznik Grudziądzki 2003 T. 15.
70. Kurzyńska M., Wyniki badań archeologicznych przeprowadzonych przy posesji na ul. Rynek 9 w Grudziądzu w 2004 roku. Rocznik Grudziądzki 2007 T. 17.
71. Lalik T.,Łukasiewicz J., Piwowarstwo. Encyklopedia Historii Gospodarczej Polski do 1945 roku T. 2.
72. ks. Mańkowski J.: Kościół św. Mikołaja ? Fara. Kościoły i klasztory grudziądzkie. Grudziądz, 1928
73. Meyer H. B., Graudenz eine Stadtgeschichte in Bildern, Danzig 1941.
74. Miłobędzki A., Zarys dziejów architektury w Polsce. Warszawa, 1978.
75. Moulin L., Średniowieczni szkolarze i ich mistrzowie. Przekład H. Lubicz ? Trawkowska, Gdańsk ? Warszawa 2002.
76. Mroczko T., Architektura gotycka na ziemi chełmińskiej, Warszawa 1980.
77. Myśliborski-Wołowski S., Szkice grudziądzkie, Gdynia 1964.
78. Nawrocki Z., Układ przestrzenny trzynastowiecznego Torunia. Sztuka Torunia i ziemi chełmińskiej 1233-1815. Materiały sesji naukowej zorganizowanej dla uczczenia jubileuszu 750-lecia Torunia w dniach 18-20 IV 1983 r.
79. Nowak Z. H., Chełmno. Historia i rozwój przestrzenny. Atlas Historyczny Miast Polskich, T. 1, Prusy Królewskie i Warmia, z 3 Chełmno, Z. H. Nowak [opr. historyczne], Z. Kozieł [opr. kartograficzne], Toruń 1999, red. A. Czacharowski.
80. Odyniec W., Problemy agrarne Prus Królewskich (od XV do XVIII wieku). Szkice polityczno-gospodarcze, Gdańsk 1965.
81. Okulicz-Kozaryn Ł., Dzieje Prusów, Wrocław 1997.
82. Orłowski B, Legenda i prawda o pseudokopernikowskich wodociągach. Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej. Seria D. Historia Techniki i nauk Technicznych, z. 2, Warszawa 1960
83. Otremba Z., Grudziądz. Kronika dziejów miasta, Gdańsk 1999.
84. Otremba Z, Miejscowości powiatu grudziądzkiego, Gdańsk 2002.
85. Pabian A., Rozynkowski W., Zamki krzyżackie na ziemi chełmińskiej, Toruń 1997.
86. Pakulski J., Barokowe inskrypcje w Ratuszu grudziądzkim, Rocznik Grudziądzki, T. XVI: 2005.
87. Pawłowski A. J., Grudziądz ?zamek. Relikty wieży Klimek. Dokumentacja z badań archeologiczno ? architektonicznych reliktów wieży Klimek w 2007 roku, Karpiny ? październik 2007. Dokumentacja u Miejskiego Konserwatora Zabytków w Grudziądzu.
88. Perzyński M., W grodzie Mieszków i Bolesławów. Poznaj Swój Kraj 1999, R: 42, nr 8.
89. Petrykowski T., Toruń, Warszawa 1957.
90. Poklewski J. [red.], Sztuka Torunia i ziemi chełmińskiej 1233-1815. Materiały sesji naukowej zorganizowanej dla uczczenia jubileuszu 750-lecia Torunia w dniach 18-20 IV 1983 r. Prace Wydziału Filologiczno ? Filozoficznego T. 31, z. 1, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, Warszawa ? Poznań ? Toruń 1986.
91. Porębska K., Grzegorz M., Słownik historyczno ? geograficzny ziemi chełmińskiej w średniowieczu, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1971, red. M. Biskup, hasło: Grudziądz.
92. Porębny T., Inwentaryzacja budowlana budynku mieszkalnego przy ul. Mickiewicza 3, CONCEPT Biuro Projektów Architektury i Urbanistyki, data opracowania grudzień 1993. Kopia dokumentacji w zbiorach Oddz. PTH w Grudziądzu oraz w Pracowni Archeologicznej Muzeum im. ks. dr. W. Łęgi w Grudziądzu.
93. Pospieszny K., Typ pruski zamku regularnego ? idea cesarska?
94. Prarat M., Olęderska zagroda. Spotkania z Zabytkami 2009, nr 5.
95. Radacki Z., Spichlerze gotyckie nad dolną Wisłą. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Historia Sztuki, R. 1959, z. 1.
96. Remiś M., Szajerka M., Kwerenda źródłowa dotycząca wieży Klimek na zamku grudziądzkim, zburzonej 5 marca 1945 r.(Studium bibliograficzno ?historyczne i architektoniczne), PTH Oddz. Grudziądzu, Grudziądz 2003. Zapis na płycie CD w dokumentacji Oddz. PTH oraz Społecznego Komitetu Odbudowy Klimka.
97. Reszkowski S., Rozplanowanie i zabudowa Grudziądza. Przemiany przestrzenne po lokacji. Rocznik Grudziądzki 1983 T. 8.
98. Reszkowski S., Lokacja i polokacyjne przemiany miasta Grudziądza w XIII-XIV wieku. Rocznik Grudziądzki 1985 T. 9.
99. Rospond S., Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław 1984.
100. Rzeczkowska-Sławińska M., Zamek w Pokrzywnie. Rocznik Grudziądzki 1983 T. 8.
101. Rzempołuch A. Architektura zamków warmińskich w świetle najnowszych badań. Folia Fromborcensina 1992 R.1, nr 1.
102. M. Rzeczkowska-Sławińska, Zamek pokrzyżacki w Rogóźnie (pow. grudziądzki). Rocznik Grudziądzki 1970 T. 5 - 6.
103. Sieradzan W., Grudziądz, historia i rozwój przestrzenny. Czacharowski A. [red.]Atlas Historyczny Miast Polskich. Prusy Królewskie i Warmia. Grudziądz, Toruń 1997 T. 1, z. 4.
104. Skowrońska K. [red.], Grudziądz, Grudziądz 1991.
105. Sobańska - Bondaruk M., Lenard S. B., Wiek V-XV w źródłach. Wybór tekstów źródłowych dla nauczycieli historii i studentów, Warszawa 1997.
106. Soćko A., Układy emporowe w architekturze państwa krzyżackiego, Warszawa 2005.
107. Sosnowski O., Powstanie, układ i cechy charakterystyczne sieci ulicznej na obszarze Wielkiej Warszawy. Studia do dziejów sztuki w Polsce1930 T. 2.
108. Stępień P., Słownik elementów architektonicznych(2). Spotkania z Zabytkami 1989, nr 5.
109. Stopikowski H., Śpichrze. Poznajemy zabytki Grudziądza. Seria I, Grudziądz 1991, wkładka 8.
110. Szajerka M., Grudziądz w XIII-XIV w. Studium historyczno ? architektoniczne, Grudziądz 2001. Maszynopis znajduje się w zbiorach czytelni naukowej Biblioteki Miejskiej im. Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu oraz bibliotece Muzeum im. ks. dr W. Łęgi w Grudziądzu.
111. Szajerka M., Grudziądz w XIII-XVIII w. Kwestia synchronizacji różnych źródeł historycznych i jej wpływ na obraz miasta w historiografii. Studium historyczno-architektoniczne. Grudziądz 2004. Praca na płycie CD. Wydruk oryginalny znajduje się w zbiorach czytelni naukowej Biblioteki Miejskiej im. Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu oraz bibliotece Muzeum im. ks. dr W. Łęgi w Grudziądzu.
112. Szajerka M. [Ed.], tłum. Ludwińska H., Jan Ludwik Strzesz Lustracja dekanatu grudziądzkiego. Gazeta Grudziądzka 1997, nr 44/230.
113. Szajerka M., Kolegiata p.w. św. Mikołaja w Grudziądzu. Zmiany w bryle kościoła na przestrzeni wieków i jego miejsce na tle dziejów miasta. Praca dyplomowa napisana na Podyplomowym Studium Polityki i Edukacji Regionalnej na seminarium Adama Wróbla. Toruń 2002.
114. Szajerka M., Mosty średniowieczne w Grudziądzu, [w:] Kalendarz Grudziądzki 2001.
115. Szajerka M., Pamięć i tradycja o Biskupie Chrystianie w Grudziądzu. Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne, Grudziądz 1998.
116. Szajerka M., Plany Grudziądza i Warszawy. Spotkania z Zabytkami 2000, nr 2.
117. Szajerka M., Przegląd dyskusji nad pochodzeniem nazwy Grudziądz. Grudziądz miastem Chrystiana. K. Zielińska-Melkowska [red.]Materiały posesyjne z II Sympozjum ?Grudziądz miastem Chrystiana? 4.12.1998 r., Grudziądz 2002.
118. Szajerka M., Ratusz toruński i kolegiata grudziądzka ? wspólne korzenie cysterskie?. M. Jadczak [red.], Biuletyn Przedmiotowy Nauczycieli Historii, Toruń 1998 nr 10,.
119. Szajerka M., Romańska (?) wieża. Spotkania z Zabytkami 2007, nr 2.
120. Szajerka M., Ruiny średniowiecznej wieży w Grudziądzu. Spotkania z Zabytkami 2000, nr 11.
121. Szajerka M., Szkoła biskupa misyjnego Prus św. Chrystiana ? przyczynek do dziejów szkolnictwa wyższego w Polsce. Piotrkowskie Zeszyty Historyczne 2003 T. 5.
122. Szajerka M., Średniowieczne baszty ustępowe w panoramie miasta Grudziądza ze szczególnym uwzględnieniem pierwotnego przeznaczenia spichrzy 49-51. Rocznik Grudziądzki 2007 T. 17.
123. Szajerka M., Średniowieczny Toruń widziany z perspektywy Grudziądza. M. Jadczak [red.], Biuletyn Przedmiotowy Nauczycieli Historii, Toruń 2001, nr 1.
124. Szajerka M., Wpływ badań nad kościołem pw. Św. Mikołaja w Grudziądzu na poznanie genezy i ustroju miasta. Rocznik Grudziądzki 2005 T. 16.
125. Szramkowska A., Grudziądz 1945. Wspomnienia, 2007.
126. Szypowscy M. i A., Skarby dziejów. Oliwa. Bazylika archikatedralna. Gdańsk 1997.
127. Świechowska A., Badania archeologiczne a odbudowa Zamku Królewskiego i jego otoczenia. Ochrona Zabytków 1987, nr 1-2
128. Szorc A., 750 ? lecie traktatu dzierzgońskiego. Seminarium 01 marzec 1999. Jest to wolne tłumaczenie tekstu traktatu dzierzgońskiego z 1249 r. na język polski. Tekst został wydany w formie małej poligrafii. Do tekstu dołączono kserokopię mapy okolic Dzierzgonia przed 1945 r. pt.: Karte Die Lage der Stadt Christburg und des Landes an der Unteren sorge im West ? und ostpreußischen Raume.
129. Szymański K., Dzieje zamku grudziądzkiego. Rocznik Grudziądzki 1960 [T. 1].
130. v. Hohenzollernische Visitation ab anno 1786 et 1787 IV. 22 folium 32/43, archiwum parafialne kościoła p.w. św. Mikołaja w Grudziądzu, Visitationes 1643-1787
131. Walczak A., Grudziądz podziemny. Nowości, nr z 8.01.1999 r.
132. Wajler A., Grudziądz na starej pocztówce. Auf alten Postkarte, Grudziądz 1998.
133. Wajler A., Grudziądz na pocztówkach z lat 1920 -1939. Auf alten Postkarte aus dem Jahren , Grudziądz 2002.
134. Wajler A., Grudziądzkie parki. Rocznik Grudziądzki 2003 T. 15.
135. Wajler A., Ulice Grudziądza. Rocznik Grudziądzki 1985 T.9.
136. Wajler A. [red.], 120 lat Muzeum w Grudziądzu, 2004.
137. Walicki M. [red.], Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII w., t. 1, Warszawa 1971.
138. Wałkówski A., Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne z II Sympozjum ?Grudziądz miastem Chrystiana? 4.12. 1998, red. Krystyna Zielińska -Melkowska, ss. 87. Recenzja: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne 2003 T. 5.
139. Widawski J., Miejskie mury obronne w państwie polskim do początku XV wieku, Warszawa 1973.
140. Wolnikowski A. [wyd.], Inwentarz starostwa grudziądzkiego z roku 1739, Grudziądz 1963.
141. Wyrwa A.M., Biskup Chrystian i jego próba fundacji klasztoru cysterskiego w Prusach. D. A. Dekański, O. Bernard Adam Grenz O. Cist, A. Słyszewska, A.M. Wyrwa [red.], Pelplin 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Kulturotwórcza rola cystersów na Kociewiu, Pelplin ? Tczew 2002.
142. Zbierski A., Archeologia o przemianach przestrzennych na terenie Gdańska, [w:] A. Gieysztor, T. Rosłanowski [red.], Miasta doby feudalnej w Europie środkowo-wschodniej. Przemiany społeczne a układy przestrzenne, Warszawa ? Poznań -Toruń 1976
143. Zielińska-Melkowska K., Biskup Chrystian ? postać i dzieło. Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne, Grudziądz 1998.
144. Zielińska-Melkowska K., Bitwa nad Rządzkim Jeziorem na tle wczesnych dziejów Grudziądza. Rocznik Grudziądzki 1994 T. 11.
145. Zielińska-Melkowska K., Geneza przywileju chełmińskiego z 1233 i 1251 r. oraz jego znaczenie dla rozwoju osadnictwa na terenach Polski północnej w XIII i XIV w. Rocznik Grudziądzki 2001 T. 14.
146. Zielińska-Melkowska K., Lokacja Grudziądza w roku 1291. Studium historyczno ? archiwalne, Toruń 1991.
147. Zielińska-Melkowska K., Przywilej chełmiński 1233-1251.Teksty pomników prawa chełmińskiego w przekładach polskich, red. Zdrójkowski Z. [red.]. ,Wróblewski Toruń 1986.
148. Zielińska-Melkowska K, Święty Chrystian ? cysters ? misyjny biskup Prus (próba nowego spojrzenia). Nasza Przeszłość 1994 T. 83.
149. Zieliński M. G., Chełmno civitas totus Prussiae metropolis XVI ? XVIII w., Bydgoszcz 2007.
150. Życzyńska A, Dzieje średniowiecznego Grudziądza do 1411 r. Praca magisterska napisana na seminarium z historii średniowiecza pod kierunkiem prof. dr. hab. A. Czacharowskiego. Instytut Historii i Archiwistyki UMK, Toruń 1992.
151. Życzyńska A., Komturstwo grudziądzkie na przełomie XIV i XV w. Rocznik Grudziądzki: 1996. T. 12.
#18

Zabierz głos na FORUM. (1 postów)
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

WIADOMOŚCI LOKALNE

Wiadomości dnia

TVN24.pl Informacje - Polska
Najnowsze informacje z działu Polska
TVN24.pl
  • Kaczyński zmienia zdanie. Nie będzie go na Wawelu
    Jarosław Kaczyński nie weźmie udziału w uroczystości odsłonięcia tablicy ku czci ofiar katastrofy smoleńskiej na Wawelu. Jak poinformował poseł Andrzej Dera, prezes PiS wybrał uroczystości w Warszawie m.in. spotkanie w warszawskim klubie Palladium. Najprawdopodobniej będzie także na mszy w warszawskiej archikatedrze św. Jana Chrzciciela i weźmie udział w "Marszu Pamięci".
  • 12-latka zakółkiem
    12-latka za kółkiem, a obok pijany ojciec. Szczecińscy policjanci zatrzymali samochód, bo zaniepokoiło ich to, że widzieli jedynie kogoś na fotelu pasażera - a nikogo za kierownicą. Okazało się, że na fotelu kierowcy siedziało dziecko. Mężczyzna tłumaczył, że… uczenie dziecka jazdy w ten sposób jest tańsze niż kurs.
  • Pierwsza Dama chce pielgrzymować do Smoleńska
    Anna Komorowska chce wziąć udział w pielgrzymce do Smoleńska. Rodziny 28 ofiar zaproponowały Pierwszej Damie patronat nad wyjazdem. Chcą też do Smoleńska zabrać krzyż spod Pałacu.
Portal miasta Grudziadz
projektowanie stron www | webasto | Grudziądz | projektowanie ogrodów | kosiarki | ogłoszenia darmowe| baterie-akumulatory